Trendline Projesi Hakkında

Trendline Projesi: Nerede Hata Yapıyoruz?

Karayolu güvenliği, sadece ülkemiz için değil, tüm Avrupa Birliği için çözülmesi gereken en önemli toplumsal denklemlerden biri. Yıllardır istatistiklere bakıp "kaç kişi hayatını kaybetti?" sorusunu soruyoruz. Ancak asıl sormamız gereken soru şu: "Bu çarpışmaların arkasındaki gerçek nedenler neler?"

Sadece çarpışma sayılarına odaklanmak, buzdağının görünen kısmıyla ilgilenmektir. Trendline projesi kapsamında toplanan verilerle hazırlanan bu analiz, Avrupa genelinde çarpışma riskini artıran "görünmez" faktörleri gözler önüne seriyor. Gelin, hız ihlallerinden emniyet kemerine, alkolden dikkatsizliğe kadar karayolu güvenliğinin röntgenini birlikte çekelim.

1. Hız: Sadece Bir Sayı Değil, En Büyük Risk

Hız, çarpışma riskini ve çarpışma anındaki şiddeti doğrudan artıran en temel faktör. Avrupa genelindeki verilere baktığımızda, hız sınırlarına uyum konusunda ülkeler arasında uçurumlar olduğunu görüyoruz.

"Özellikle şehir içlerinde hız sınırına uyulmaması, sadece sürücüyü değil; yayaları, bisikletlileri ve çocuklarımızı savunmasız birer hedef haline getiriyor."

• Otoyollar: İtalya'da sürücülerin %94'ü hız sınırlarına uyarken, Hırvatistan'da bu oran %45'e, Polonya'da ise %36'ya kadar düşüyor. Polonya'da ortalama hızın 135 km/s'ye ulaşması, otoyollarda çarpışma riskinin ne kadar yüksek olduğunun açık bir göstergesi.

• Şehir İçi Yollar (Alarm Veriyor!): En endişe verici tablo burada. Polonya'da şehir içi hız sınırına uyum oranı sadece %23. Bir aracın şehir içinde 59 km/s ortalama hızla gitmesi, olası bir çarpışmada yayalar için hayatta kalma şansını neredeyse sıfıra indiriyor.

2. Emniyet Kemeri ve Çocuk Koltuğu: "Arkadakiler" Güvende mi?

Ön koltukta kemer takma alışkanlığı büyük ölçüde oturdu. Ancak "arka koltuk" ve "çocuk güvenliği" konusunda sınıfta kalıyoruz. Çarpışma anında arka koltukta oturan bir yolcunun, ön camdan fırlaması veya öndeki yolcuyu ezmesi an meselesi.

• Arka Koltuk İhmali: Hırvatistan, İtalya ve Litvanya gibi ülkelerde arka koltukta kemer takma oranı %30'un altında. 

• Çocuk Koltukları (Görünürde Var, İşlevde Yok): Ebeveynler çocuk koltuğu (CRS) kullanıyor ancak yanlış kullanıyor.

"İtalya'da çocuk koltuklarının doğru kullanım oranı sadece %35. Bir güvenlik ekipmanını yanlış kullanmak, onu hiç kullanmamakla neredeyse aynı riski taşır."

3. İki Tekerlekli Riskler: Kaskın Önemi

 Motorlu İki Tekerlekliler (PTW): Neredeyse tüm Avrupa ülkelerinde motosiklet ve moped sürücüleri arasında kask kullanımı %99'un üzerindedir. Bu, mevzuat ve denetimin bir başarı öyküsüdür. Yunanistan (%86) ve Bulgaristan (%94.5) gibi birkaç ülkede oranlar biraz daha düşüktür. 

4. Direksiyon Başındaki Zihinsel Tehditler: Alkol ve Telefon

Sürücülerin %98'i alkol sınırlarına uyuyor gibi görünse de, geriye kalan %2'lik kesim milyonlarca "potansiyel çarpışma" anlamına geliyor. Özellikle hafta sonu geceleri ve 18-24 yaş arası genç sürücülerde risk tavan yapıyor.

"Dikkat çekici bir veri: Ticari araç sürücüleri (profesyonel şoförler), binek araç sürücülerine göre direksiyon başında cep telefonunu daha sık kullanıyor. Yolu en çok kullananların, en çok dikkatinin dağılması büyük bir paradoks." 

İtalya ve Yunanistan, sürüş esnasında telefon kullanımı konusunda en riskli ülkeler arasında başı çekiyor.

• Hız sınırlarına uyumun düşük olduğu ülkeler, özellikle Polonya, Letonya ve Hırvatistan gibi ülkelerde kırsal ve kentsel yollarda yaygın ihlaller görülmektedir.•
•  Arka koltukta emniyet kemeri ve çocuk güvenlik sistemlerinin doğru kullanım oranlarının düşük olduğu ülkeler, özellikle Hırvatistan, İtalya ve Litvanya'da bu durum ciddi bir risk oluşturmaktadır.
• Bisikletli kask kullanımının kültürel olarak yerleşmediği ülkeler, Hollanda ve Hırvatistan gibi örneklerde bu oran son derece düşüktür.
• Sürüş sırasında mobil cihaz kullanımının daha yaygın olduğu ülkeler, İtalya ve Yunanistan bu konuda daha yüksek risk taşımaktadır. 

Trendline 2022-2025 - Data collection and analysis of road safety KPIs in Europe