Trafikte Cinsiyet Eşitliği
Trafikte Cinsiyet Eşitliği: Direksiyonun Cinsiyeti Yoktur!
Trafik, sadece bir yerden bir yere ulaşma alanı değil; toplumsal kültürümüzün, saygımızın ve eşitlik anlayışımızın aynasıdır. Ancak ne yazık ki yollar, hala toplumsal cinsiyet kalıplarının ve önyargıların en sert hissedildiği alanlardan biri olmaya devam ediyor.
1. Trafikte Cinsiyet Eşitliği Nedir?
Trafikte cinsiyet eşitliği, yolların herkes için eşit derecede güvenli, erişilebilir ve saygın bir alan olması demektir. Ehliyet sahibi olmanın fiziksel bir beceri olduğu gerçeği, cinsiyetten bağımsızdır. Araştırmalar, kadın sürücülerin trafik kurallarına uyma, emniyet kemeri kullanımı ve hız sınırlarına riayet etme konularında genellikle daha temkinli ve bilinçli olduğunu göstermektedir. Eşitlik, "kadın sürücü" veya "erkek sürücü" ayrımını ortadan kaldırıp, herkesi sadece "sürücü" olarak görmekten geçer.
2. Türkiye'de Trafikte Cinsiyet Zorbalığı
Ülkemizde kadın sürücüler, ehliyet aldıkları andan itibaren sistematik bir psikolojik baskıyla karşı karşıya kalabiliyor. "Kadınlar park edemez", "Trafiği yavaşlatıyorlar" gibi asılsız kalıpyargılar, trafikte kadınlara yönelik tacizkar davranışların temelini oluşturuyor. Bu durum sadece bir nezaket meselesi değil, aynı zamanda kadın sürücülerin dikkatini dağıtarak ve stres seviyelerini artırarak trafik güvenliğini doğrudan tehdit eden bir unsurdur.
3. Başarı Sınır Tanımaz: Pistlerin Kahramanları
Eğer yetenek cinsiyete bağlı olsaydı, dünyanın ve Türkiye'nin en zorlu parkurlarında kadınlar fırtına gibi esemezdi.
Burcu Çetinkaya: Dünya Ralli Şampiyonası'nda (WRC) puan alan ilk Türk kadın pilot olarak, hızın ve kontrolün sadece erkeklere ait olmadığını tüm dünyaya kanıtladı.
Çiçek Güney: Birçok ralli şampiyonluğuna imza atarak, kadınların en ekstrem koşullarda bile ne kadar soğukkanlı ve profesyonel kalabileceğini gösterdi.
Trafikte kadın sürücülerin en çok maruz kaldığı ve "zorbalık" olarak tanımlanan başlıca davranışlar şunlardır:
- Yakın Takip : Kadın sürücüyü hızlanmaya veya hata yapmaya zorlamak için arkadan çok yakın seyretmek.
- Selektör ve Korna Tacizi: Sabırsızlık gösterisi olarak, kuralına uygun seyreden bir kadına sürekli ışıklı veya sesli uyarıda bulunmak.
- Sıkıştırma: Şerit değiştirirken veya dar yollarda kadın sürücünün yol hakkını gasp ederek onu tehlikeye atmak.
- Sözlü Taciz ve Aşağılama: Cam açarak laf atmak veya cinsiyetçi hakaretlerde bulunmak.
5. Geleceğin Yollarında Kadın İmzası: Profesyonel Sürüş ve Desteklenen Projeler
Türkiye'de kadınlar artık sadece binek araçlarda değil; ağır vasıta, otobüs ve metro gibi "erkek egemen" görülen profesyonel alanlarda da devrim yaratıyor. İşte bu dönüşümü destekleyen somut rakamlar ve projeler:
Lojistik ve Ağır Vasıta Seferberliği
"5 Yılda 5 Bin Kadın Sürücü" Projesi: CILT Türkiye ve WiLAT tarafından başlatılan, Ulaştırma Bakanlığı ve Mercedes-Benz Türk gibi devlerin desteklediği bu proje, 2025 yılı itibarıyla lojistik sektöründeki sürücü ihtiyacını kadın gücüyle kapatmayı hedefliyor.
Kadın Tır Sürücü Akademisi: UND (Uluslararası Nakliyeciler Derneği) ve İŞKUR iş birliğiyle hayata geçirilen bu akademi, kadınlara ücretsiz TIR ehliyeti ve uluslararası nakliye eğitimi vererek onları doğrudan istihdama yönlendiriyor. 2025 başı verilerine göre Türkiye'de kadın TIR şoförü oranı %2 seviyesinde olsa da, bu projelerle oranın hızla artması bekleniyor.
Raylı Sistemler ve Toplu Taşımada Dönüşüm
Metro İstanbul Başarısı: 2019 yılında Metro İstanbul bünyesinde sadece 8 olan kadın tren sürücüsü (vatman) sayısı, 2025 yılı başında 323'e yükseldi. Bu, yaklaşık 42 katlık devasa bir artış anlamına geliyor. Şu anda İstanbul'daki her 3 vatmandan biri kadın.
Belediye Otobüsleri: Başta İstanbul, Ankara ve İzmir olmak üzere birçok büyükşehir belediyesi, "Kaptan Şoför" programları ile yüzlerce kadın otobüs şoförünü yollara çıkardı. İBB verilerine göre, belediye iştiraklerindeki kadın istihdamı son 5 yılda %70 artarak 20 binin üzerine çıktı.
Sektörel İstatistikler
Lojistik sektöründeki genel kadın çalışan oranı son üç yılda %9,1'den %11,2'ye yükseldi.
Unutmayın: Profesyonel direksiyon başında bir kadını görmek, sadece bir istihdam başarısı değil; trafikteki "kadın yapamaz" önyargısına indirilmiş en güçlü darbedir.
6. Trafikte Taciz ve Zorbalığa Maruz Kaldığınızda Ne Yapmalısınız?
1. Sakin Kalın ve Tepki Vermeyin
Zorbanın temel amacı sizi provoke etmek, korkutmak veya hata yapmanıza neden olmaktır.
Göz Temasından Kaçının: Tacizciyle tartışmaya girmeyin, el-kol hareketlerine karşılık vermeyin.
Kapıları Kilitleyin: Camlarınızı tam kapatın ve kapılarınızın kilitli olduğundan emin olun.
2. Güvenli Bir Noktaya Sığının
Eğer takip ediliyorsanız veya taciz devam ediyorsa asla evinize gitmeyin.
Kalabalık Yerleri Seçin: En yakın akaryakıt istasyonuna, alışveriş merkezine veya polis merkezine sürün.
Durmayın: Tacizci aracını önünüze kırıp sizi durdurmaya çalışırsa, güvenli bir boşluk bulup devam etmeye çalışın. Aracınızdan asla inmeyin.
3. Teknoloji ve Kanıt Gücünü Kullanın
Hukuki süreçte en büyük yardımcınız kanıtlardır.
Araç İçi Kamera (Dashcam): Sitenizde de sıkça vurguladığımız gibi, bir araç içi kamera her zaman en dürüst şahittir.
Telefon Kaydı: Eğer yanınızda bir yolcu varsa, taciz anını ve aracın plakasını video ile kaydetmesini isteyin.
Plaka Not Edin: Aracın plakasını, markasını ve rengini yüksek sesle telefonunuzun sesli notuna veya yanınızdaki kişiye söyleyerek kaydedin.
4. Yardım İsteyin
Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayarak "Takip ediliyorum, can güvenliğim tehlikede" diyerek konumunuzu bildirin.
Gerektiği noktada Yasal Takip Süreci başlatabileceğinizi unutmayın.
"Unutma, yollar hepimizin. Kimsenin senin yolculuk huzurunu ve güvenliğini bozmaya hakkı yok. Sen kurallara uyarak en doğrusunu yapıyorsun, biz senin yanındayız!"