Trafikte Patili Dostlarımızı Korumak
Yolların Sessiz Mağdurları
Trafik güvenliği dendiğinde genellikle akla sürücüler, yolcular ve yayalar gelir. Ancak yolların bir diğer sakinleri var ki, onlar trafik kurallarını bilmezler: Hayvanlar. Her yıl binlerce sokak hayvanı ve yaban hayatı üyesi, trafik çarpışmaları nedeniyle hayatını kaybediyor veya kalıcı sakatlıklarla yaşam mücadelesi veriyor.
1.Görünmez İstatistikler: Sessiz Kayıplar
Dünya genelinde her yıl milyonlarca hayvan trafik çarpışmalarında can veriyor. Türkiye'de resmi istatistikler genellikle maddi hasarlı veya yaralanmalı insan kazalarına odaklansa da, sivil toplum kuruluşlarının verileri tablonun ne kadar ağır olduğunu gösteriyor.
Acı Gerçek: Yapılan araştırmalar, Türkiye'de her yıl binlerce hayvanın karayollarında can verdiğini gösteriyor. Bu çarpışmaların büyük bir kısmı kayıt altına alınmadığı için gerçek rakamların çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.
Kalıcı Sakatlıklar: Çarpışmadan sağ kurtulan hayvanların %70'inden fazlası omurilik felci, uzuv kaybı veya iç organ hasarı gibi kalıcı sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Sokaktaki bir dostumuz için bu, hayatta kalma şansının neredeyse yok olması demek.
2.Türkiye'de Yasal Mevzuat ve Sorumluluklar
Bir hayvana çarpmak sadece vicdani değil, aynı zamanda yasal bir sorumluluktur. Türkiye'deki mevzuat bu konuda net çizgiler çizer:
5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (Madde 21): Bir hayvana çarpan sürücü, onu en yakın veteriner hekime veya tedavi ünitesine götürmek veya götürülmesini sağlamakla yükümlüdür.
Trafik Sigortası Kapsamı: Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası), bir hayvana çarpılması durumunda oluşacak tedavi masraflarını karşılar. Sürücülerin "masraf çıkar" korkusuyla olay yerinden kaçması hem yasal suçtur hem de hayati bir hakkın gaspıdır.
Önemli Not: Yaralı bir hayvanı kaderine terk etmek, ilgili yönetmelikler çerçevesinde idari para cezası ve adli yaptırımlara tabidir.
3.Nereye Başvurulmalı? Destek Mekanizmaları
Trafikte bir hayvanın yaralanmasına tanık olduğunuzda veya dahil olduğunuzda şu adımları izleyin:
112 Acil Çağrı Merkezi: Yaralı hayvan ihbarları için 112'yi arayarak durumu bildirebilirsiniz.(
HAYDİ Mobil Uygulaması: Emniyet Genel Müdürlüğü'nün "Hayvan Durum İzleme" (HAYDİ) uygulaması üzerinden anlık ihbar yapabilirsiniz.
Belediyeler: Bulunduğunuz bölgenin belediye veteriner işleri müdürlüğüne ulaşarak acil müdahale talep edebilirsiniz.
STK'lar: HAYTAP (Hayvan Hakları Federasyonu) gibi kurumlar, özellikle büyük çaplı vakalarda yönlendirme ve hukuki destek sağlayabilir.
4.Bölgeye Göre Risk Grupları
Hayvanlarla karşılaşma riskimiz, yolun geçtiği coğrafyaya göre değişiklik gösterir:
Şehir İçi Yollar Kedi, köpek, kuşlar.
Şehirler Arası Yollar Köpek, yabani domuz, tilki.
Mera ve Köy Yolları Büyükbaş (inek, at), küçükbaş (koyun, keçi) hayvanlar.
Orman ve Dağ Yolları Ayı, geyik, karaca, çakal.
T-14 Trafik Uyarı Tabelası
Bu işaret levhaları, yol üzerinde bir hayvan olabileceğini ve/veya hayvanların geçiş yaptıkları bir kesim olduğunu ve aynı zamanda kaplama üzerinde kir ve çamur olabileceğini belirtmek için kullanılır. Bu işaret levhaları, hayvanların yoğun olarak geçiş yaptıkları (besi çiftlikleri, mandıralar, domuz geçiş güzergâhları vb.) kesimlerde kullanılacak olup, münferit geçişler için kullanılmamalıdır.
Özel Trafik Tabelaları
Özellikle şehir içi bölgelerinde belediye ve yerel otoriteler, hayvanların yoğun yaşadığı cadde ve sokaklara özel trafik tabelaları konumlandırarak hem sürücü güvenliğini hem de sokak hayvanlarının korunmasını destekler. Bu tür uyarı levhaları, sürücülerin hızlarını düşürmesini, daha dikkatli olmasını ve olası çarpma risklerini azaltmasını sağlar.
Hayvan geçişi, yavaşlayın veya besleme noktası gibi ibareler içeren tabelalar, bölgenin hassasiyetini vurgulayarak trafik akışını daha güvenli ve kontrollü hale getirir. Doğru konumlandırılmış tabelalar, kent içi yaşam kalitesini artırırken, yerel yönetimlerin hayvan haklarına ve sürdürülebilir şehircilik anlayışına verdiği önemi de görünür kılar.
5.Mevsimsel Tehditler: "Kaputa Vur!"
Sadece seyir halinde değil, park halindeyken de dikkatli olmalıyız.
Kışın: Soğuktan korunmak isteyen kediler, yeni durmuş araçların sıcak motor bloklarına ve tekerlek içlerine sığınır.
Yazın: Gölge arayan dostlarımız araç altlarına gizlenebilir.
Kural Basit: Aracınızı çalıştırmadan önce kaputa birkaç kez vurun ve tekerlek aralarını kontrol edin. Bu küçük hareket bir canı kurtarabilir.
6.Trafikte Güvenli Davranış Rehberi
Dostlarımızı korumak için direksiyon başında şunlara dikkat etmeliyiz:
Hız Sınırı: Özellikle yerleşim yerleri ve orman geçişlerinde hızınızı düşürün. Düşük hız, reaksiyon süresini artırır.
Far Kullanımı: Gece sürüşlerinde hayvanların gözleri ışığı yansıtır. Yol kenarında parlayan bir çift göz gördüğünüzde hemen yavaşlayın.
Korna Kullanımı: Hayvanları ürkütüp yolun içine koşmalarına neden olmamak için kısa ve uyarıcı kornalar çalın.
Sonuç: Yollar Hepimizin
Trafik kültürü, sadece kurallara uymak değil, hayata saygı duymaktır. roadsafetycultures.com olarak inanıyoruz ki; bir toplumun gelişmişlik düzeyi, yollarını paylaştığı sessiz dostlarına verdiği değerle ölçülür.
Unutmayın, onlar için trafik bir "çarpışma" riski değil, doğal yaşam alanlarının ortasından geçen bir tehlikedir. Bizler ise bu tehlikeyi sağduyu ve dikkatle minimize edebiliriz.
Güvenli ve sevgi dolu yollar dileriz!
https://hayvanhastanesi.veterinary.ankara.edu.tr/yaban/
https://www.asayis.pol.tr/haydi-hayvan-durum-izleme-mobil-uygulamasi
https://www.haytap.org/tr/sigortanin-hayvana-olan-zararini-karsilamasi