Trafik Çarpışmaları Kusur Hakkında

Trafik Kazalarında Kusur Dağılımı (2024): Sayılar Sürücüyü Gösteriyor

Türkiye'de yol trafik güvenliği konuşulurken en kritik sorulardan biri şudur:
"Trafik kazalarına en çok kim sebep oluyor?"

2024 yılı verileri bu soruya çok net bir cevap veriyor:

• Trafik kazasına en çok sebep olan aktör % 90 ile sürücüdür.

• Bu durumu % 8 ile yaya,

• % 1 ile taşıt,

• % 1 ile yolcu takip etmektedir.

Bu tablo, trafik kazalarının neredeyse tamamına yakınının insan kaynaklı olduğunu ve özellikle sürücü davranışlarının belirleyici rol oynadığını açıkça ortaya koyuyor.

Sürücü Kusuru Neden Bu Kadar Yüksek?

Sürücü kusurunun bu kadar yüksek bir paya sahip olması, aslında bize şunları söylüyor:

• Kurallar bilinse bile uygulamada ciddi zaaflar var.

• Hız, takip mesafesi, geçiş önceliği, emniyet kemeri, telefon kullanımı, yorgunluk gibi başlıklarda davranışsal problemler devam ediyor.

• Sadece "araç teknolojisi"ne veya "yol altyapısı"na güvenmek yeterli değil; direksiyon başındaki kişinin karar verme kalitesi hayati önem taşıyor.

Verilere göre, sürücü kusurundan kaynaklı trafik kaza verileri bir önceki yıla göre artış göstermiştir.
Yani hem toplam kazalarda sürücü etkisi çok yüksek, hem de sürücü kusuru temelli kazalar artma eğilimindedir.

Yayaların, Taşıtların ve Yolcuların Payı

2024 verilerinde;

• Yayalar % 8 oranında,

• Taşıt ve yolcu ise % 1 + % 1 oranında kusur aktörü olarak karşımıza çıkıyor.

Bu oranlar, sürücünün ağırlıklı sorumluluğunu değiştirmese de, yaya eğitimi, yaya geçidi güvenliği, toplu taşıma disiplin kültürü ve araç bakımının da ihmal edilmemesi gerektiğini gösteriyor.

Özellikle:

• Kuralsız yaya geçişleri,

• Kaldırım ve yol ayrımı ihlalleri,

• Araçtan kontrolsüz inip binmeler,

• Yolcu tarafında emniyet kemeri takmama, sürücüyü meşgul etme gibi faktörler, zinciri tamamlayan diğer risklerdir.

2003–2024 Kusur Verileri: Neden Yıllardır Sürücü İlk Sırada?

Trafik güvenliği alanında en önemli sorulardan biri de "Bu tablo bir yıllık mı, yoksa kalıcı bir eğilim mi?" sorusudur. Sadece tek bir yılın verisine bakmak çoğu zaman yetmez; uzun dönemli trendlere bakmak gerekir.

2003–2024 yılları arasındaki trafik kazası kusur verileri incelendiğinde, karşımıza şu dağılım çıkıyor:

• Toplam trafik kazasına sebep olan faktörlerde % 94 ile sürücü ilk sırada yer almaktadır.

• Bunu % 5 ile yaya,

• % 1 ile taşıt kusurları takip etmektedir.

Bu oranlar, sadece bir yılın anlık fotoğrafı değil; 20 yıla yaklaşan bir dönem boyunca trafik kazalarında kusurun ağırlıklı olarak sürücüde toplandığını gösteriyor.

20 Yıllık Fotoğraf: Değişmeyen Gerçek

2003–2024 dönemine topluca baktığımızda:

• Her yıl küçük dalgalanmalar olsa da, kusur dağılımının ana omurgası değişmemiştir.

• Sürücü, % 94 gibi son derece yüksek ve baskın bir oranla sistemin en zayıf halkası olarak görünmektedir.

• Yayalar % 5 ile ikinci sırada yer alırken,

• Taşıt kusurları % 1 gibi düşük bir seviyede kalmıştır.

Bu tablo şu açıdan önemlidir:
Yıllar içinde araç teknolojisi gelişmiş (ABS, ESP, ADAS vb.), yollar kısmen iyileşmiş, mevzuat sıkılaşmış olsa da, insan davranışı merkezli riskler hâlâ ana belirleyici olmaya devam etmektedir.

Sürücü Kusurunun Bu Kadar Yüksek Olmasının Olası Nedenleri

Uzun yıllara yayılan bu yüksek oran, birçok faktörün birleşiminden kaynaklanıyor olabilir:

• Emniyet kemeri, takip mesafesi, sinyal kullanımı gibi "temel kuralların" bile ihmal edilmesi
• Dikkat dağınıklığı (telefon kullanımı, araç içi meşguliyet vb.)
• Yorgunluk, düzensiz çalışma dinlenme süreleri, özellikle ticari taşımacılıkta baskı ve zaman stresi
• Sürücü eğitimlerinin, gerçek hayattaki risk senaryolarını yeterince yansıtmaması
• Burada kritik nokta şudur: Sistemin en zayıf halkası hâlâ insan ve davranış yönetimi.

Sonuç: İstatistikler Bize Aynayı Tutuyor

2003–2024 arasındaki kusur verileri; tek bir yılın "şanssızlık tablosu" değil, süregelen bir davranış sorunu olduğunu gösteriyor:

Uzun dönemli toplamda

Derleyen: Can Ateş-Veri Kaynağı: TÜİK- Trafik kazasında yaralanıp sağlık kuruluşuna sevk edilenlerden kazanın sebep ve tesiriyle 30 gün içinde ölenleri kapsamaktadır

Saygılarımla