Sürdürülebilir Kalkınma Planı

14.02.2026

1.Giriş: Küresel Bir Uzlaşı ve Ortak Gelecek Vizyonu

17 Küresel Amaç ve Sürdürülebilir Kalkınma

2015 yılında dünya liderleri, Birleşmiş Milletler çatısı altında bir araya gelerek gezegenin ve insanlığın geleceğini korumayı hedefleyen tarihi bir taahhüt kabul etti. 193 ülkenin uzlaşısıyla onaylanan 17 Küresel Amaç, 2030 yılına kadar daha adil, daha güvenli ve yaşanabilir bir dünya inşa etmek için kapsamlı bir yol haritası sunmaktadır.

Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi'nde Küresel Hedeflerin Uygulanmasına Başlanması İçin Taahhütler Verildi-un.org

Bu amaçlar; yoksulluğun sona erdirilmesi, eşitsizliklerin azaltılması, nitelikli eğitim, toplumsal cinsiyet eşitliği, iklim eylemi ve barışçıl, kapsayıcı toplumların güçlendirilmesi gibi kritik başlıkları içermektedir. Her bir hedef, hükümetlerden özel sektöre, sivil toplumdan bireylere kadar tüm paydaşların ortak sorumluluğunu vurgulamaktadır.

17 Küresel Amaç, sürdürülebilir kalkınmayı ekonomik büyüme, sosyal adalet ve çevresel koruma ekseninde bir bütün olarak ele almaktadır. Bu çerçeve, yerel ve küresel ölçekte atılacak adımlar için stratejik bir rehber niteliği taşırken, kurumların ve toplulukların kendi sürdürülebilirlik yol haritalarını oluşturmalarına da ilham vermektedir.

Bu vizyoner gündemin temelinde; aşırı yoksulluğu sona erdirmek, derinleşen eşitsizlik ve adaletsizlikle mücadele etmek ve geri dönülemez noktaya yaklaşan iklim değişikliğini düzeltme iradesi yer almaktadır. Sürdürülebilir kalkınma, ekonomik büyümenin sosyal adalet ve çevresel koruma ile el ele yürüdüğü, her ülkede tüm insanlar için refahın tesis edildiği bir gelecek tasarımıdır.

Neden Okumalısınız? Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA), küresel birer hedef olmanın ötesinde, her bireyin günlük yaşamını ve güvenliğini doğrudan etkileyen bir eylem planıdır. Bu hedefleri anlamak, sadece bilinçlenmek değil, dünyayı daha güvenli ve yaşanabilir kılacak dönüşümün bir parçası olmaktır. Trafik çarpışmalarından iklim krizine kadar karşılaştığımız her sorunun çözümü bu stratejik yol haritasında saklıdır.

2. SKA Nedir? Tarihçe, Kapsam ve "Eylem 10 Yılı"

Kabul Süreci: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, Eylül 2015'te Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda tüm üye ülkelerin katılımıyla kabul edildi. "Dünyamızı Dönüştürmek: 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi" başlığıyla duyurulan bu program, 15 yıllık kapsamlı bir süreci hedeflemektedir.

Kapsam: Program, teknik olarak birbirini tamamlayan 17 ana amaç ve bu amaçların başarısını denetleyen, somut kriterlere dayalı 169 alt hedef ile karmaşık bir ölçme ve değerlendirme yapısı üzerine kurulmuştur.

Eylem 10 Yılı Hedefi: 2015'te başlayan bu 15 yıllık yol haritasının 2020 yılından itibaren başlayan son aşamasına "Eylem 10 Yılı" denilmektedir. Bu kavram, 2030 taahhütlerini gerçekleştirmek için küresel, yerel ve bireysel düzeyde çözüm süreçlerinin hızlandırılmasını ve tüm paydaşların en yüksek düzeyde seferberliğini ifade eder.

3. 17 Küresel Amaç Listesi:

https://www.kureselamaclar.org/

1. Yoksulluğa Son: Günde 1,25 dolardan az parayla geçinenleri kapsayan aşırı yoksulluğu her yerde bitirmek.

2. Açlığa Son: Gıda güvenliğini sağlamak, beslenmeyi iyileştirmek ve sürdürülebilir tarımı desteklemek.

3. Sağlık ve Kaliteli Yaşam: Her yaşta sağlıklı yaşamı güvence altına almak (Örn: Anne ölüm oranını 100.000 canlı doğumda 70'in altına indirmek).

4. Nitelikli Eğitim: Kapsayıcı, eşitlikçi ve kaliteli eğitim ile yaşam boyu öğrenimi desteklemek.

5. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği: Kadınların ve kız çocuklarının güçlendirilmesini sağlamak.

6. Temiz Su ve Sanitasyon: Su ve sıhhi koşulların sürdürülebilir yönetimini güvence altına almak.

7. Erişilebilir ve Temiz Enerji: Uygun fiyatlı, güvenilir ve modern enerjiye erişimi sağlamak.

8. İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme: Sürdürülebilir ekonomik büyümeyi ve tam istihdamı desteklemek.

9. Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı: Dayanıklı altyapılar inşa etmek, kapsayıcı sanayileşmeyi ve yenilikçiliği teşvik etmek.

10. Eşitsizliklerin Azaltılması: Ülkeler içinde ve arasında eşitsizliği azaltmak.

11. Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar: Şehirleri güvenli, dayanıklı ve sürdürülebilir kılmak.

12. Sorumlu Üretim ve Tüketim: Sürdürülebilir tüketim ve üretim kalıplarını güvence altına almak.

13. İklim Eylemi: İklim değişikliği ve etkileriyle mücadele için acil eyleme geçmek.

14. Sudaki Yaşam: Okyanusları, denizleri ve deniz kaynaklarını korumak.

15. Karasal Yaşam: Ekosistemleri korumak, ormanları yönetmek ve biyoçeşitlilik kaybını durdurmak.

16. Barış, Adalet ve Güçlü Kurumlar: Barışçıl toplumları desteklemek ve adalete erişimi sağlamak.

17. Amaçlar için Ortaklıklar: Uygulama araçlarını güçlendirmek ve küresel ortaklığı canlandırmak.

4. Programın Hayati Önemi: Neden Şimdi?

SKA'lar, insanlığın karşı karşıya olduğu krizlerin birbirinden bağımsız olmadığını kabul eden bütünsel bir bakış açısı sunar. Programın hayatiyeti şu stratejik temellere dayanır:

Evrensellik İlkesi: Gelişmişlik düzeyine bakılmaksızın tüm ülkeler bu amaçlar için sorumluluk taşır. Küresel sorunlar, yerel sınırların ötesinde bir iş birliği gerektirir.

Bütüncül Yaklaşım : Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlar birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Örneğin; sürdürülebilir tarımın desteklenmesi (Amaç 2), doğrudan sağlıklı bireylerin yetişmesini (Amaç 3) ve yoksulluğun azaltılmasını (Amaç 1) sağlar. Bir halkadaki ilerleme, tüm zinciri güçlendirmektedir.

5. Odak Noktası: Yol Trafik Güvenliği ve SKA İlişkisi

Sürdürülebilir kalkınma stratejileri, sadece kaynakların korunmasını değil, insan hayatının her türlü riskten arındırılmasını da kapsar. Bu çerçevede trafik çarpışmaları, sürdürülebilir kalkınmanın önündeki en ciddi ve "enine kesen" engellerden biridir. Güvenli bir ulaşım sistemi kurulmadan sağlıklı bir toplumdan veya dirençli şehirlerden bahsetmek teknik olarak imkansızdır. Trafik çarpışmalarını önlemek; halk sağlığını koruyan, ekonomik kayıpları azaltan ve kentsel yaşam kalitesini artıran stratejik bir zorunluluktur.

YOL KAZALARINDAKİ YARALANMALARI VE ÖLÜMLERİ AZALTIN

Aksiyon Planı: 2020 yılına kadar, dünya genelinde trafik kazalarından kaynaklanan ölüm ve yaralanma sayısını yarıya indirmek.

Stratejik Etki: Halk Sağlığı Koruması ve Sağlık Ekonomisinde Kaynak Verimliliği

SÜRDÜRÜLEBİLİR, DAYANIKLI VE KAPSAYICI ALTYAPILAR GELİŞTİRİN

Aksiyon Planı: Ekonomik kalkınmayı ve insan refahını desteklemek amacıyla, bölgesel ve sınır ötesi altyapı da dahil olmak üzere, kaliteli, güvenilir, sürdürülebilir ve dayanıklı altyapılar geliştirin; bu süreçte herkes için uygun fiyatlı ve eşit erişime odaklanın.

Stratejik Etki: Bölgesel ve Sınır Ötesi Erişilebilirlik; Ekonomik Dayanıklılık

UYGUN FİYATLI VE SÜRDÜRÜLEBİLİR ULAŞIM SİSTEMLERİ

Aksiyon Planı: 2030 yılına kadar, özellikle savunmasız durumdaki kişilerin, kadınların, çocukların, engellilerin ve yaşlıların ihtiyaçlarına özel önem vererek, toplu taşımayı genişleterek yol güvenliğini artırarak, herkes için güvenli, uygun fiyatlı, erişilebilir ve sürdürülebilir ulaşım sistemlerine erişim sağlamak.

GÜVENLİ VE KAPSAYICI YEŞİL VE KAMUSAL ALANLARA ERİŞİM SAĞLAYIN

Aksiyon Planı: 2030 yılına kadar, özellikle kadınlar ve çocuklar, yaşlılar ve engelliler için güvenli, kapsayıcı ve erişilebilir, yeşil ve kamusal alanlara evrensel erişim sağlamak.

Stratejik Etki: Yaya Güvenliği, Kapsayıcı Şehir Planlaması ve Sosyal Refah

6. Bireysel Rolümüz: Neler Yapabiliriz?

Küresel amaçlara ulaşmak, hükümetlerin politikaları kadar bireylerin tutum değişikliğine de bağlıdır. Güvenli ve sürdürülebilir bir gelecek için her bireyin atabileceği somut adımlar mevcuttur.

Bireysel Eylem Planı

Bilinçlenme ve Yaygınlaştırma: SKA'ları ve alt hedeflerini (Örn: Yoksulluk sınırı olan $1.25 kriterini veya trafik güvenliği hedeflerini) öğrenin, çevrenizde farkındalık oluşturun.

Güvenli ve Sürdürülebilir Ulaşım: Trafik kurallarına uymak bir vatandaşlık görevidir. Trafik çarpışmalarını önlemek için sorumlu davranın, mümkünse toplu taşıma, bisiklet veya yürüme gibi düşük karbonlu ve güvenli alternatifleri tercih edin.

Sorumlu Tüketim: İsrafı azaltın, kaynakları verimli kullanın ve sürdürülebilir üretim yapan modelleri destekleyin.

Sivil Toplum ve Savunuculuk: Sürdürülebilirlik ve yol güvenliği alanında çalışan STK'lara destek vererek toplumsal dönüşümü hızlandırın.

7. Sonuç 2030'a Doğru Ortak Sorumluluk

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, insanlık için bir seçenek değil, ortak geleceğimiz için tek geçerli çıkış yoludur. Trafik çarpışmalarının azaltılmasından aşırı yoksulluğun bitirilmesine kadar her hedef, birbirini besleyen bir sistemin parçasıdır. 2030 yılına yaklaşırken, özellikle vadesi dolmuş olan 3.6 gibi kritik hedeflere yeniden odaklanmak ve "Eylem 10 Yılı" ruhuyla hareket etmek hepimizin ortak sorumluluğudur. Unutmayın; daha güvenli ve adil bir dünya, her birimizin bilinçli adımlarıyla mümkün olacaktır.