Trafik Engel Tanımaz

Trafik, sadece araçların ve yayaların bir yerden bir yere gitmesi değil; hakların, saygının ve ortak yaşamın aktığı bir alandır. Ancak her gün binlerce birey için bu akış, bizim "küçük" gördüğümüz ama onlar için devasa olan engellerle kesiliyor. Bugün, görme ve yürüme engelli komşularımızın, arkadaşlarımızın trafikteki görünmez mücadelesine odaklanıyoruz. 

Rakamlarla Gerçekler: Trafikteki Sessiz Risk

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Bankası verilerine göre, yol güvenliği sadece bir ulaşım sorunu değil, bir halk sağlığı meselesidir:

• Küresel Ölçek: Dünya nüfusunun yaklaşık %15'i bir tür engellilik ile yaşamaktadır. (Kaynak: WHO)

• Çarpışma Sonrası Engellilik: Her yıl yaklaşık 20 ila 50 milyon kişi trafik çarpışmalarından yaralanmakta ve bu yaralanmaların önemli bir kısmı kalıcı engelliliğe yol açmaktadır. Trafik çarpışmaları, dünya genelinde engelliliğin en büyük nedenlerinden biridir. (Kaynak: World Bank, Global Status Report on Road Safety)

• Denetim İstatistikleri: Türkiye'de Emniyet Genel Müdürlüğü'nün yaptığı rutin denetimlerde, sadece tek bir kampanya döneminde engelli park yerlerini usulsüz kullanan binlerce sürücüye ceza kesilmektedir. Bu, kural ihlalinden öte bir hak gaspıdır.

Yolun Rehberleri: Engelsiz Trafik İşaretlemeleri

Trafikte kullanılan her çizgi, her yükselti ve her levha aslında sessiz bir dildir. Ancak görme ve yürüme engelli bireyler için bu dil, sadece bir kural değil, bağımsız hareket edebilme özgürlüğüdür. İşte bu özgürlüğün temel taşları: 

İşaretlemeler

Trafikteki sarı çizgiler, hissedilebilir yüzeyler ve erişilebilir rampalar, herkesin ortak yaşam alanlarında bağımsızca hareket edebilmesini sağlayan hayati rehberlerdir. Engelli asansörlerinden uluslararası erişim sembolü taşıyan geniş geçiş kapılarına kadar tüm bu donanımlar, fiziksel bariyerleri ortadan kaldırarak toplumsal hayata tam katılımı hedefler. İşitme cihazı loop sistemleri, rehber köpekler ve Braille alfabesi gibi detayları içeren piktogramlar, her bireyin ihtiyacını gözeterek kapsayıcı bir çevre yaratır. "Trafikte Kültür Seninle Başlar" ilkesiyle bu işaretlemelere saygı göstermek, sadece bir kurala uymak değil, başkalarının özgürlüğüne değer veren bir duruştur. 

YAPILAN HATALAR

1. Sarı Kılavuz Çizgileri ve Kaldırım İşgalleri

Kaldırımlarda gördüğümüz sarı hissedilebilir yüzeyler, kör bireyler için hayati birer navigasyon ve güvenlik hattıdır. Bu çizgilerin üzerine dükkan önü masası, tabela veya kargo paketi bırakmak, görme engelli bir bireyin yolunu tamamen "kapatmak" ve onu tehlikeli bir boşluğa yönlendirmek anlamına gelir. Yapılan bu küçük görünen hatalar, bireyin bağımsız hareket özgürlüğünü elinden alarak onu başkalarına muhtaç bırakır. 

2. Engelli Park Alanları ve Transfer Boşlukları

Engelli park yerleri, sadece aracı park etmek için değil, tekerlekli sandalye transferi için gereken geniş alanı sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. Bu alanlara veya yanlarındaki taranmış boşluklara usulsüzce park etmek, engelli sürücünün aracından inmesini veya aracına geri binmesini imkansız hale getirir. "Sadece iki dakika duracağım" bahanesi, bir bireyin o günkü tüm planının aksamasına ve sosyal hayattan izole olmasına neden olabilir. Bu alanlar bir imtiyaz değil, erişilebilirlik hakkının başlangıç noktasıdır.

3. Erişilebilir Rampalar ve Kaldırım Geçişleri

Kaldırım rampaları, tekerlekli sandalye kullananlar ve yürüme kısıtlılığı olan bireyler için yolla kaldırım arasındaki tek güvenli köprüdür. Bir aracın burnunu rampa önüne park etmek, bu köprüyü yıkmak ve bireyi ana yolun ortasında tehlikeye atmak demektir. Bu hatalar sonucunda engelli bireyler dik kaldırımları aşmaya çalışırken düşme veya devrilme gibi ciddi kaza riskleriyle karşı karşıya kalırlar. Doğru trafik kültürü, bu rampaların önünü bir saniye bile olsa asla kapatmamayı gerektirir.

4. Engelli Asansörleri ve Platformlar

Metro girişlerinde veya üst geçitlerde bulunan engelli asansörleri, dikey ulaşımı mümkün kılan en kritik donanımlardır. Fiziksel bir engeli olmayan bireylerin bu asansörleri meşgul etmesi, gerçekten ihtiyacı olan kişilerin uzun süre beklemesine ve gidecekleri yere geç kalmalarına neden olur. Asansörlerin oyalanamayacak kadar değerli birer erişim aracı olduğunu unutmamalı, önceliği daima hareket kısıtlılığı olan komşularımıza vermeliyiz. Bilgi ve duyarlılık, engelsiz bir ulaşım sisteminin en temel yakıtıdır.

5. Erişilebilir Geçiş Kapıları ve Turnikeler

Ulaşım istasyonlarında bulunan geniş geçiş kapıları, tekerlekli sandalye veya yardımcı cihaz kullanan bireylerin rahatça geçebilmesi için özel olarak boyutlandırılmıştır. Bu kapıların önünde beklemek veya bu alanları valiz/eşya ile işgal etmek, akışı bozarak engelli bireylerin stres yaşamasına ve fiziksel olarak engellenmesine yol açar.  Herkes için eşit ve erişilebilir bir trafik, bu küçük farkındalıklarla inşa edilir.