Dünya ve Ülkeler Genel Durum

Genel resim: Çoğu ülkede düşüş var ama hedefe henüz uzak

2012–2022 arasında, raporda yer alan ülkelerin çoğunda uzun dönemli eğilim aşağı yönlü. Birçok ülke, on yıl öncesine kıyasla trafik kaynaklı ölüm sayısını belirgin şekilde azaltmış durumda. Ancak raporun vurguladığı kritik nokta şu: 

"Ölümleri yarıya indirme" hedefi çok az ülkede yakalanabildi.

Ayrıca 2020–2021 yılları, pandemi kısıtlamaları nedeniyle olağandışı düşük ölüm sayılarıyla istatistikleri bozuyor; 2022 verileri ise bu iki yılın bir "istisna" olduğunu, trendin asıl şeklini 2012–2019 ve 2022'nin gösterdiğini teyit ediyor. 

En çok ilerleme kaydeden ülkeler

Veriye baktığımızda, bazı ülkelerin gerçek anlamda sıçrama yaptığını görüyoruz:

• Litvanya: 2012–2022 arasında yol ölümlerini yaklaşık %60 azaltmış 

  durumda (yıllık ortalama düşüş -%8,8).

• Kore (Güney Kore): Aynı dönemde %49'luk bir azalma; yıllık ortalama -%6,6.

• Polonya: Yol ölümlerinde %46,9 azalma; yıllık ortalama -%6,1.

• Japonya: Yaklaşık %38,9 azalma; yıllık ortalama -%4,8.

• Avusturya, Belçika, Slovenya, Yunanistan gibi ülkeler de %30'un üzerinde düşüş sağlayan diğer örnekler.

Road Safety Annual Report 2023

Bu ülkelerin ortak özellikleri:

• Hız yönetimi, alkol denetimi, emniyet kemeri ve kask kullanımında sert ve sürekli uygulanan politikalar,

• Yaya ve bisikletlilere yönelik altyapı ve hız düşürme uygulamaları,

• Uzun yıllara yayılan, hükümet değişse bile devam eden ulusal yol güvenliği stratejileri.

Yerinde sayan ülkeler: Platonun tehlikesi

Rapor, bazı ülkelerde eğilimin "plateau" yani düz bir seviye etrafında salındığını vurguluyor. Özellikle:

• Şili, İspanya, Birleşik Krallık gibi ülkelerde, 2020–2021 dışarıda bırakıldığında 2012–2019 ve 2022 verileri net bir düşüş trendi göstermiyor.

• Bu ülkeler genellikle 1990–2010 döneminde çok büyük mesafe kat etmiş, fakat son on yılda "kolay kazanımların bittiği" bir doygunluğa ulaşmış durumda.

• 
  

Bu tablo bize şunu söylüyor: Temel emniyet kemeri, hız limiti, promil sınırı gibi klasik önlemler uygulandıktan sonra daha zor ve davranış odaklı alanlara (dikkat dağınıklığı, yorgunluk, yaşlanan sürücüler, motosikletliler, mikro mobilite vb.) odaklanmak gerekiyor. Aksi takdirde ölümler "yüksek ama sabit" bir seviyede takılı kalıyor.

Road Safety Annual Report 2023 

Kötüye gidenler: Alarm veren ülkeler

Raporun belki de en çarpıcı bölümü, uzun dönemli trendin yukarı yönlü olduğu ülkeler: Kolombiya, Kosta Rika, İsrail, Hollanda, Yeni Zelanda ve Amerika Birleşik Devletleri.

Tablodaki rakamlar bu artışı net gösteriyor:

• Kolombiya: 2012'ye göre %50,9 daha fazla yol ölümü; yıllık ortalama artış %4,2.

• ABD: 2012–2022 arasında %26,7 artış, yıllık ortalama artış %2,4.

• Hollanda: 10 yılda %14,6 artış, yıllık ortalama %1,4.

• Yeni Zelanda: %21,8 artış, yıllık ortalama %2,0.

• İsrail ve Kosta Rika da benzer şekilde artış trendinde.

Bu ülkelerde:

• Motorlu araç filosu büyüyor,

• Toplam seyahat miktarı ve özellikle alternatif riskli modlar (motosiklet, bisiklet, e-scooter) artıyor,

• Alkol, uyuşturucu ve dikkat dağınıklığı (özellikle telefon) gibi faktörler daha belirgin hale geliyor.

ABD örneği özel: Yaya ve bisikletli ölümlerinde ciddi artış, SUV/pick-up gibi ağır ve yüksek araçların yaygınlaşması, hızlanma eğilimi ve alkol/uyuşturucu kombinasyonu bu artışı açıklayan başlıklar arasında gösteriliyor.

Road Safety Annual Report 2023