Emniyet Kemeri

Giriş: Neden Emniyet Kemeri?

Emniyet kemerini takmak aracınızın içinde güvende kalmanıza yardımcı olur, emniyet kemerini takmamak ise bir kazada aracın dışına fırlamanıza neden olabilir ve bu da neredeyse her zaman ölümcüldür.
Emniyet kemerini yanlış takmak, örneğin kayışı kolunuzun altından geçirmek, bir kazada sizi ve çocuklarınızı riske atar.

Emniyet kemerini takmanın faydaları da aynı derecede açıktır:

Bir binek otomobilin ön koltuğunda otururken emniyet kemerinizi takarsanız şu riskleri azaltabilirsiniz:

Ölümcül yaralanma oranı %45
Orta ila kritik yaralanma oranı %50

Hafif ticari araçta emniyet kemerini takarsanız şu riskleri azaltabilirsiniz:

Ölümcül yaralanma oranı %60
%65 oranında orta ila kritik yaralanma

BKNZ:

İNDİR RSC_Emn..._Rv2.xlsx

İlk emniyet kemerleri

1930'larda uçaklarda ve bazı yarış araçlarında basit bel kemerleri kullanılmaya başladı. Amaç, sert manevralarda veya ani frenlemelerde yolcunun koltuktan fırlamasını önlemekti. 1950'lerde bazı otomobil üreticileri ön koltuklara isteğe bağlı bel kemeri sunmaya başladı; fakat konfor, alışkanlık ve "özgürlüğü kısıtlama" algısı nedeniyle yaygınlaşmadı.

Nils Bohlin ve üç noktalı kemer

1958'de Volvo, Saab'ta uçak fırlatma koltukları tasarlayan mühendis Nils Bohlin 'i işe aldı. Bohlin, 1959'da bugün de kullandığımız üç noktalı V tipi emniyet kemerini geliştirdi.

Volvo, bu tasarımın patentini almasına rağmen, patenti tüm sektöre ücretsiz açtı. Böylece diğer üreticiler de kemeri kullanabildi; bu karar, milyonlarca hayatın kurtulmasına zemin hazırladı.

Volvo, Bohlin'in ölümüne kadar geçen 40 yılda üç noktalı kemerin 1 milyondan fazla hayat kurtardığını tahmin ediyor.

Çarpışma Anında Emniyet Kemeri

Çarpışma anında araç yaklaşık 0,1–0,2 saniye (100–200 ms) içinde ciddi şekilde yavaşlar ya da aniden durur; ama kemeri olmayan yolcunun vücudu aynı hızla öne doğru "gitmeye" devam eder.

Emniyet kemerinin makarasında bulunan inertia kilidi, ani yavaşlamayı milisaniyeler içinde algılar ve kemer şeridinin daha fazla boşalmasını kilitler.
Aynı anda ön gerdirici sistem, hava yastığı tetiklenmesine benzer şekilde patlayarak kemeri aniden gerginleştirir; vücudu koltuk ve koltuk sırtlığına doğru çeker (yaklaşık 15–30 ms içinde).
Ardından, kemerin içindeki yük sınırlayıcı mekanizma, göğüs kafesine binen kuvveti sınırlamak için kemerin çok az kontrollü şekilde "vermesini" sağlar; böylece hem sert frenleme yapılır, hem de vücut üstü tamamen keskin bir şekilde tutulmaz.
Tüm bu süreç ilk 100 milisaniye içerisinde gerçekleşir; amaç, vücudu direksiyon, ön panel, cam ve araç dışına fırlamadan önce koltukta kontrollü biçimde "yakalamak" ve insan bedeninin yavaşlama süresini uzatarak ölümcül iç yaralanmaları azaltmaktır.

İstatistikler Yalan Söylemez: Yarı Yarıya Hayatta Kalma Şansı

%50 Ölümcül Kaza Oranı Azaltıyor

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve trafik güvenliği raporlarına göre, emniyet kemeri kullanımı ölümcül yaralanma riskini ön koltuktakiler için %45 ila %50 oranında azaltıyor. Bu, kaza anında yazı tura atmak yerine, hayatta kalma şansınızı otomatik olarak ikiye katlamanız demektir.

"Şehir İçinde Gidiyorum, Bir Şey Olmaz" Efsanesi

En büyük yanılgılardan biri, kazaların sadece yüksek hızlarda ve otobanlarda olduğudur.

Araştırmalar gösteriyor ki:Ölümlü kazaların büyük bir kısmı,evinize 40 km mesafede ve 60 km/s hızın altında gerçekleşiyor.

30 km/s hızla (bir bisikletlinin hızı) bir duvara çarpmak,3. kattan aşağı düşmekle eşdeğer bir etki yaratır. Kemeriniz yoksa, vücudunuz bu darbeyi doğrudan göğüs kafesi ve baş bölgesiyle karşılar.

Arka Koltuk: Sessiz Tehlike

Türkiye'de ön koltukta kemer takma oranı artarken, arka koltukta bu oran maalesef hala çok düşük. Oysa arka koltukta kemer takmamak sadece sizi değil, ön koltuktaki sevdiklerinizi de öldürebilir.

Kemer takmayan bir arka koltuk yolcusu, kaza anında bir gülle gibi öne fırlar.
Çarpışma anında ön koltuğa uyguladığı kuvvet, kendi ağırlığının yaklaşık 30 ila 60 katına
çıkabilir. Bu durum, ön koltukta kemerini takmış sürücünün dahi ölümüne sebep olabilir.
İstatistiklere göre arka koltukta kemer kullanımı, ölüm ve ağır yaralanma riskini %25 ila %75 oranında
azaltmaktadır.

Araçtan Fırlama Riski

Kemer takmamanın en korkunç sonucu, çarpışma anında araçtan dışarı fırlamaktır.

Emniyet kemeri takmayanların kaza anında araçtan fırlama ihtimali, takanlara göre 30 kat daha fazladır.
Araçtan fırlayan kazazedelerin %75'i maalesef olay yerinde hayatını kaybetmektedir. Kemer, sizi aracın yaşam kafesi (kabini) içinde tutarak hayata tutunmanızı sağlar.

Emniyet Kemerinin Doğru Kullanımı

1. ASLA KIVRILMAMALI: "Jilet Etkisi" Yaratmayın

Kural:

Kemer kayışı, makaradan çıktığı andan kilit tokasına kadar dümdüz olmalıdır.

Neden?

Kıvrılmış veya bükülmüş bir kemer, kaza anındaki darbe kuvvetini geniş bir yüzeye yayamaz. İnce bir şerit haline gelen kemer, vücudunuzu kesebilir veya ciddi doku hasarlarına yol açabilir.

2. OMUZ HİZASI: Ne Boynunuza Değecek Ne de Düşecek

Kural: Çapraz geçen şerit, tam olarak omuz ile boyun arasındaki boşluktan (köprücük kemiğinin üzerinden) geçmelidir.

Hata 1: Boyna çok yakın olursa; çarpışma anında şah damarına veya soluk borusuna baskı yapabilir.

Hata 2: Omuz ucuna çok yakın olursa; sarsıntıyla omuzdan kayıp vücudun boşa çıkmasına neden olabilir.

3. ALT ŞERİT KARINA DEĞİL, LEĞEN KEMİĞİNE

Kural: Kemerin alt kısmı asla yumuşak doku olan karnın (mide bölgesinin) üzerinden geçmemelidir. Kemer, vücudun en sağlam kemiklerinden biri olan Leğen Kemiği (Kalça) üzerine oturmalıdır.

Neden? Karın üzerinden geçen kemer, çarpışma anında iç organlarda (karaciğer, dalak, bağırsaklar) iç kanamaya yol açabilir.

4. ARAYA ENGEL KOYMAYIN: Kalem, Anahtar, Telefon...

Kural: Kemer ile vücudunuz arasında sert cisimler (gömlek cebindeki kalem, mont cebindeki telefon/anahtar vb.) olmamalıdır.

Neden? Kemer, kaza anında tonlarca kuvvet uygular. Aradaki küçük bir kalem, bu basınçla vücudunuza bir mermi gibi saplanabilir.

5. "KOLTUK ALTI" TUZAĞINA DÜŞMEYİN

Kural: Çapraz şerit asla kolun altından geçirilmemelidir.

Neden? Bu pozisyonda kemer, göğüs kafesini koruyamaz. Kaza anında kaburgalarınızın kırılmasına ve kırılan kemiklerin akciğer veya kalbe batmasına neden olabilir.

Hamileler İçin Emniyet Kemeri

1.OMUZ KEMERİ

Boyundan uzak, ancak omuzdan düşmeyecek şekilde, Göğsün üzerinden, göğüslerinizin arasından geçmeli, Kemerin üzerindeki tüm boşluk (gevşeklik) alınmalı.

2.KALÇA KEMERİ

Karnı altından ,Basen ve leğen kemiği hizasından, sıkı fakat rahat olacak şekilde geçmelidir.

3.KOLTUK AYARI

Koltuk konforlu ve dik konumda olmalı. Karnınız ile direksiyon arasında olabildiğince mesafe bırakılmalı. Direksiyona ve pedallara rahatça ulaşabilmelisiniz. Eğer yolcuysanız, koltuğunuzu mümkün olduğunca geriye alın.

Direksiyon ile Mümkün Olduğunca Mesafe Bırakın

Hava yastığını kapatmalı mıyım ?

Hayır. Doktorlar, hamile kadınların emniyet kemeri takmasını ve hava yastıklarını açık tutmasını tavsiye ediyor. Emniyet kemeri ve hava yastığı birlikte, anne ve bebek için en iyi korumayı sağlar.

Çocuk Koltuğu Kullanımı ve Detaylar

1. Bebeklik Dönemi (Yaklaşık 40 cm - 87 cm)

Eski "Ana Kucağı" (Grup 0+) sınıfına denk gelir.

Boy Aralığı:Genellikle 40-75 cm veya 40-87 cm arasıdır.
Yön:Sadece arkaya dönük kullanılır.
Özellik:Genellikle "travel sistem" bebek arabalarına takılabilen, taşıma sapı olan modellerdir.

2. Küçük Çocuk Dönemi (Yaklaşık 61 cm - 105 cm)

Eski Grup 1 (veya 0+/1 kombine) sınıfına denk gelir.

Boy Aralığı:Piyasadaki çoğu model 40-105 cm (doğumdan itibaren) veya 61-105 cm aralığındadır.
Kritik Kural (15 Ay): Çocuk en az 15 aylık (ve genellikle 76 cm boyunda) olana kadar arkaya dönük kullanım zorunludur
Bağlantı: Çocuğu koltuğun kendi 5 noktalı emniyet kemeri tutar. Koltuk araca Isofix ile bağlanır.

3. Çocukluk Dönemi (100 cm - 150 cm)

Eski Grup 2/3 (Yükseltici) sınıfına denk gelir.

Boy Aralığı: 100-150 cm arasıdır (Yaklaşık 4 yaştan 12 yaşa kadar).
Bağlantı: Artık koltuğun kendi kemeri kullanılmaz. Çocuk ve koltuk, aracın 3 noktalı emniyet kemeri ile birlikte bağlanır.
Özellik: R129 standardında (i-Size), bu kategorideki koltukların sırt desteği olması zorunludur. Sadece alt minder (booster cushion) kullanımı, R129'da 125 cm altı çocuklar için yasaklanmıştır, güvenlik açısından sırtlı modeller şart koşulur.

Karayolları Trafik Yönetmeliği

M1, M1G, N1, N1G, N2 ve N3 sınıfı araçlarda 150 cm'den kısa ve 36 kg'ın altındaki çocukların taşınması sırasında çocukların ağırlığına uygun bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (1) sayılı cetvelde yer alan çocuk bağlama sistemlerinin kullanılması zorunludur. Ancak, 135 cm'den uzun çocuklar çocuk bağlama sistemleri yerine ön koltukta oturmamak şartıyla diğer koltuklardaki emniyet kemerlerini kullanabilirler.

Çocuk bağlama sistemleri olmayan M1, M1G, N1, N1G, N2 ve N3 sınıfı araçlarda üç yaşın altındaki çocuklar taşınamazlar.

Çocukların taksilerde seyahatleri sırasında, çocuk bağlama sistemleri kullanmaları, yok ise arka koltukta oturmaları zorunludur.

Kaynakça:

WHO 2023– Dünya Sağlık Örgütü, koltuk ve emniyet kemeri etkinliğiyle ilgili yol güvenliği materyalleri.
EC Thematic Report– European Road Safety Observatory,Seat belt and child restraint systems Thematic
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü -Cocuk Koltuğu Kullanımı
NHTSA-Hamileler İçin Emniyet Kemeri Kullanımı
UN Regulation No 129-Increasing the safety of children in vehicles